The Fiqhi Heritage in the Ottoman Empire and India

3 March 2016
12:08

Bülten Yazımız

Osmanlı ve Hindistan arasındaki iliş­kiler çok eskiye dayanmaktadır. Hindis­tan’da hüküm süren Babürlüler ve Os­manlı arasında daha çok siyasi temelli gerçekleşen bu ilişkiler zamanla ilmî etkileşimlerin de doğmasına sebebiyet vermiştir. Hindistan Müslümanlarının mezhep olarak Hanefi olması da bu ilişkilerin gelişmesinde önemli bir et­kiye sahip olmuştur. Babürlü âlimlerle Osmanlı âlimlerinin en çok etkileşim­de bulunduğu alanlardan birisi de fıkıh ilmi olmuştur.

Bu anlamda İSAR, İstanbul Üniversite­si İlahiyat Fakültesi ve Hindistan Fıkıh Akademisi işbirliğiyle “Matbu ve Mah­tut Eserler Işığında Osmanlı ve Hindis­tan’da Fıkhî Miras” başlıklı bir çalıştay gerçekleştirilerek ilmî düzeyde bu iliş­kilerin incelenmesi amaçlanmıştır. 27- 28 Şubat tarihlerinde gerçekleştirilen bu çalıştaya yedi farklı ülkeden yirmi beş araştırmacı katılmıştır.

Oturumun birinci günü İstanbul Üni­versitesi İlahiyat Fakültesi Konferans  Salonu’nda gerçekleştirildi. Burada “Hint-Osmanlı Fıkhi Münasebetleri I”, “Fetva Kitapları”, “Mezhep Tasavvuru” ve “Fakihler ve Fıkıh Eserleri” başlıklı oturumlar gerçekleştirildi. Bu oturumlardaki sunumlardan bazıları şöyleydi:

  • Orta Çağlarda Hindistan’da Fıkhî Çalışmalar
  • Osmanlı Arşivinde Hindistan-Osmanlı İlişkileriyle İlgili Fıkhî Belgeler
  • Moğollar, Osmanlılar ve Hanefi Fıkhı: Fetevayı Hindiye’nin Soyağaçları ve Mi­rasları
  • Veliyyullah b. Abdurrahim ed-Dihlevi’nin Fıkıh İlmine Katkıları: Tarif ve İnce­leme
  • Moğol Dönemi Hindistan’ının Matbu ve Mahtut Fetva Koleksiyonları: Şeyh ‘Âbid es-Sindî el Medenî’nin (1776-1841) Tevāli‘u’l-Envâr İsimli Eseri

Oturumun ikinci günü ise İSAR Konferans Salonu’ndaydı. Burada da “Hint-Os­manlı Münasebetleri II”, “Sömürge Döneminde Fıkıh ve Fıkıhçılar”, “Hint Ulema­sının Fıkıh İlmine Katkıları” başlıklı oturumlar gerçekleştirildi. Bu oturumlardaki sunumlardan bazıları şunlardı:

  • Hint-Osmanlı Döneminde Yazılan Usulü’l-Fıkh Eserlerini Yeniden Değerlendir­mek (1526-1923)
  • Daru’l- Harb’de Riba’nın Cevazı Konusunda Hint Hanefi Ulemasının İhtilafları
  • Hindistan’da İngiliz Yönetimi Altında Fıkıh
  • Osmanlı Mirasının Neşredilmesinde Hint Matbaasının Rolü ve Osmanlı Yazma­larının Tahkik Edilmesinin Önemi
  • Diyobend Ulemasının Osmanlı Hilafetiyle İlişkisine Kısa bir Bakış

Bu çalıştay neticesinde edinilen genel kanaat, günümüz Hindistanı’yla olan ilmî ilişkilerimizin Osmanlı dönemindeki ilişkilere göre oldukça az olduğu yönün­deydi. Bu anlamda bu çalıştay Hindistanlı âlimlerle olan tanışma ve kaynaşmayı artırması, bu ilişkilerin tekrardan kurulması ve güçlenmesi açısından da oldukça önemli bir rolü üstlenmiş oldu.